رمز تصادفی یا عبارت عبور؛ کدام را انتخاب کنیم؟ راهنمای ساده و کاربردی
رمزی که از حروف و عددهای به‌هم‌ریخته ساخته شده بهتر است یا چند کلمه که راحت‌تر به خاطر می‌مانند؟ پاسخ به کاری بستگی دارد که می‌خواهید انجام دهید.
برای حساب‌هایی که رمز را با برنامه مدیریت رمز وارد می‌کنید، رمز تصادفی کاراکتری انتخاب کاربردی‌ای است. برای رمزی که باید حفظ کنید، عبارت عبور می‌تواند راحت‌تر باشد؛ به شرطی که کلمه‌ها واقعاً تصادفی انتخاب شده باشند.
در ادامه، تفاوت این دو روش و مراحل انتخاب را می‌خوانید. لازم نیست فرمول یا اصطلاح فنی بدانید؛ کافی است مشخص کنید رمز را کجا استفاده می‌کنید و چطور می‌خواهید آن را نگه دارید.
رمز تصادفی و عبارت عبور چه فرقی دارند؟
رمز تصادفی کاراکتری از حروف، عددها و گاهی علامت‌ها ساخته می‌شود. ترتیب آن‌ها را یک مولد مناسب انتخاب می‌کند، نه اسم، تاریخ تولد یا عادت شما.
عبارت عبور هم نوعی رمز است، اما از چند کلمه ساخته می‌شود. برای امنیت، خود کلمه‌ها و ترتیبشان باید با روشی تصادفی انتخاب شوند. جداکننده میان کلمات هم باید با قواعد سایت سازگار باشد.
| موضوع | رمز تصادفی کاراکتری | عبارت عبور تصادفی |
|---|---|---|
| شکل کلی | ترکیبی از حروف، عدد و علامت | چند کلمه با ترتیب تصادفی |
| حفظ کردن | معمولاً دشوارتر است | ممکن است راحت‌تر باشد |
| استفاده روزمره | مناسب ذخیره و ورود با مدیر رمز | مناسب بررسی برای رمزی که باید حفظ کنید |
| محدودیت مهم | سایت باید طول و کاراکترها را بپذیرد | سایت باید طول عبارت و جداکننده‌ها را بپذیرد |
| روش انتخاب | مولد رمز با تصادف مناسب امنیتی | مولد عبارت عبور معتبر یا روش مشخص انتخاب تصادفی واژه‌ها |
هیچ‌کدام با اسمش امن نمی‌شود. یک رمز کوتاه یا عبارت قابل حدس، با تغییر عنوانش انتخاب بهتری نخواهد شد.
اگر فقط می‌خواهید برای یک سایت حساب بسازید
برای بیشتر حساب‌های روزمره لازم نیست یک عبارت طولانی را حفظ کنید. اگر برنامه مدیریت رمز دارید، یک رمز تصادفی بسازید، آن را در سایت ثبت کنید و در همان برنامه نگه دارید.
برای شروع، اگر سایت اجازه می‌دهد از ۱۶ کاراکتر یا بیشتر استفاده کنید. هر حرف، عدد یا علامت یک کاراکتر است. اگر سایت علامت نمی‌پذیرد، نوع رمز را با همان شرایط هماهنگ کنید.
در پسوردساز آی‌کیت، طول و نوع رمز را انتخاب می‌کنید و خروجی را کپی می‌کنید. برای هر حساب رمز جدید بسازید. آی‌کیت این رمز را در حساب شما ثبت نمی‌کند و آن را برای مراجعه بعدی نگه نمی‌دارد.
چه زمانی عبارت عبور را بررسی کنیم؟
گاهی باید یک رمز را واقعاً به خاطر بسپارید؛ مثلاً رمز اصلی یک برنامه مدیریت رمز یا رمزی که مرتب با صفحه‌کلید وارد می‌کنید. در این وضعیت، چند کلمه تصادفی می‌تواند از یک رشته درهم از حروف و علامت‌ها راحت‌تر باشد.
پیش از انتخاب، این سه سؤال را جواب دهید:
- آیا سرویس این طول را قبول می‌کند؟
- آیا اجازه فاصله یا جداکننده موردنظر را می‌دهد؟
- آیا می‌توانید عبارت را با همان ترتیب و شکل نوشتن، دوباره وارد کنید؟
اگر سایت حداکثر طول کوتاهی دارد، عبارت بلند را برای جا شدن به چند حرف اول کلمات تبدیل نکنید. روش دیگری انتخاب کنید که هم با محدودیت سازگار باشد و هم انتخاب تصادفی را حفظ کند.
چرا شعر و جمله معروف، عبارت عبور خوبی نیست؟
بلند بودن به‌تنهایی کافی نیست. یک مصرع شعر، جمله معروف، نام اعضای خانواده یا کلمات مربوط به تیم محبوب شما می‌تواند قابل حدس باشد. اضافه کردن یک عدد یا علامت به آخر آن، دلیل خوبی برای اعتماد به آن نیست.
تفاوت اصلی اینجاست: در عبارت عبور مناسب، کلمات را با روش تصادفی می‌گیرید؛ از قبل انتخاب نمی‌کنید که حتماً درباره یک موضوع مشخص باشند. بعد، برای حفظ کردنشان می‌توانید یک تصویر ذهنی یا داستان بسازید.
اول کلمات تصادفی را انتخاب کنید، بعد برای حفظ کردنشان داستان بسازید. اگر اول داستان آشنا را انتخاب کنید و رمز را از آن بردارید، مسیر انتخاب متفاوت می‌شود.
از عبارت‌های نمونه در مقاله‌ها و تصویرها هم برای حساب واقعی استفاده نکنید. هر چیزی که عمومی شده است، رمز اختصاصی شما نیست.
عبارت عبور تصادفی را چطور بسازیم؟
راه ساده، استفاده از مولد عبارت عبور در یک برنامه مدیریت رمز معتبر است. حالت «عبارت عبور» یا «چندکلمه‌ای» را انتخاب کنید و راهنمای تعداد واژه‌های همان برنامه را بخوانید. ابزار تصادفی‌ساز حروف با ابزار انتخاب تصادفی کلمه یکسان نیست.
روش دیگر، استفاده از تاس و فهرست واژه‌ای است که برای همین کار تهیه شده است. در روش فهرست بلند بنیاد مرزهای الکترونیکی، با پنج بار تاس انداختن یک شماره به دست می‌آید. واژه مقابل آن شماره را برمی‌دارید و این کار را برای واژه‌های بعدی تکرار می‌کنید. پیشنهاد آن راهنما برای این روش، شش واژه است.
این توصیه به معنی امن بودن هر ترکیب شش‌کلمه‌ای نیست. انتخاب از یک فهرست کوچک دلخواه، شش کلمه مرتبط یا واژه‌هایی که خودتان به ذهنتان رسیده‌اند، همان روش نیست.
اگر نمی‌خواهید مراحل تاس و فهرست را انجام دهید، از مولد معتبرِ مخصوص عبارت عبور استفاده کنید. برای انتخاب رمز واقعی، به پاسخ آماده یک گفت‌وگوی عمومی یا فهرست «رمزهای پیشنهادی» تکیه نکنید.
چطور عبارت انتخاب‌شده را حفظ کنیم؟
بعد از انتخاب تصادفی، می‌توانید از کلمات یک تصویر عجیب یا داستان کوتاه در ذهن بسازید. قرار نیست داستان را به‌عنوان رمز بنویسید؛ این فقط راهی برای یادآوری همان واژه‌ها و ترتیبشان است.
شکل ثبت را هم دقیق مشخص کنید. حرف بزرگ و کوچک، فاصله و خط تیره ممکن است برای سرویس متفاوت باشند. روش نگهداری و بازیابی را طبق راهنمای برنامه آماده کنید؛ فقط به اینکه «الان یادم هست» تکیه نکنید.
اگر عبارت، رمز اصلی برنامه مدیریت رمز است، تنها نسخه آن را داخل همان برنامه نگذارید. برای شرایط اضطراری، روش امنی برای دسترسی دوباره داشته باشید. قبل از عوض کردن رمز فعلی، راه بازیابی و ثبت موفق را بررسی کنید.
آیا عبارت عبور فارسی هم می‌شود ساخت؟
بعضی سرویس‌ها حروف فارسی را می‌پذیرند و بعضی نمی‌پذیرند. اول شرایط همان سرویس را ببینید. همچنین فکر کنید اگر با دستگاه دیگری وارد شدید، صفحه‌کلید فارسی در دسترس دارید یا نه.
در فارسی، تفاوت «ی» و «ي»، «ک» و «ك» یا فاصله و نیم‌فاصله می‌تواند در ورود دوباره مشکل ایجاد کند؛ رفتار دقیق هر سرویس فرق دارد. شکل ثبت‌شده را دقیق نگه دارید و پیش از وابسته شدن به آن، امکان ورود روی دستگاه‌های موردنیاز را بررسی کنید.
از نظر روش انتخاب هم فارسی بودن جای تصادفی بودن را نمی‌گیرد. چند کلمه فارسی مربوط به زندگی شخصی، خودبه‌خود عبارت عبور مناسب نمی‌سازند. برای روش چندکلمه‌ای به مولد یا فهرست مناسب و روش روشن انتخاب نیاز دارید.
دو اشتباه که در هر دو روش باید کنار بگذاریم
یک رمز برای چند حساب: حتی اگر رمز یا عبارت خیلی طولانی باشد، آن را در حساب‌های دیگر تکرار نکنید. اگر همان رمز لو برود، می‌توان آن را برای حساب دیگر هم امتحان کرد.
اعتماد کامل به ظاهر رمز: عبارت بلند یا رمز پر از علامت، جلوی همه خطرها را نمی‌گیرد. اگر آن را در صفحه جعلی وارد کنید یا دستگاه آلوده باشد، مشکل فقط حدس زدن نیست. نشانی سایت را بررسی کنید و در صورت پشتیبانی، ورود دومرحله‌ای را فعال کنید.
برای مقایسه دو روش هم از عددهای قطعی مثل «این یکی چند میلیون سال طول می‌کشد شکسته شود» نتیجه نگیرید. روش تولید، محدودیت تلاش‌ها و نحوه حفاظت سرویس هم در نتیجه اثر دارند.
آی‌کیت کدام نوع رمز را می‌سازد؟
پسوردساز آی‌کیت در حال حاضر رمز کاراکتری و عدد تصادفی می‌سازد؛ مولد عبارت چندکلمه‌ای نیست. برای ساخت رمز کاراکتری:
- شرایط سایت مقصد را بخوانید.
- اگر علامت مجاز است، حالت «قوی» و اگر علامت ممنوع است، حالت «معمولی» را انتخاب کنید.
- اگر سایت اجازه می‌دهد، طول را روی ۱۶ یا ۲۰ بگذارید. محدوده ابزار ۴ تا ۳۲ کاراکتر است.
- اگر سایت وجود حرف بزرگ، عدد یا علامت را الزامی کرده، خروجی را بررسی کنید. هر خروجی تصادفی لزوماً همه گروه‌ها را ندارد.
- رمز را کپی کنید، در خود سایت ثبت کنید و بعد در برنامه مدیریت رمز نگه دارید.
اگر نیاز شما حفظ کردن یک عبارت چندکلمه‌ای است، از ابزار مخصوص آن استفاده کنید. کوتاه کردن خروجی کاراکتری یا تبدیل آن به چند کلمه دلخواه، قابلیت عبارت عبور را به ابزار اضافه نمی‌کند.
سؤال‌های رایج
عبارت عبور همیشه از رمز تصادفی قوی‌تر است؟
می‌توانم از یک شعر بلند استفاده کنم؟
برای رمز اصلی برنامه مدیریت رمز کدام روش مناسب است؟
آیا هر شش کلمه‌ای عبارت عبور امن می‌سازند؟
آیا آی‌کیت عبارت عبور چندکلمه‌ای می‌سازد؟
اگر سایت فاصله یا عبارت بلند را قبول نکرد چه کنم؟
منابع برای مطالعه بیشتر
این راهنما با مراجعه به منابع زیر نوشته شده است. نشانی‌ها متنی هستند و لینک قابل‌کلیک ندارند.
- راهنمای ساخت رمز قوی و نگهداری آن، بنیاد مرزهای الکترونیکی:
https://ssd.eff.org/module/creating-strong-passwords - راهنمای انتخاب عبارت عبور با تاس و فهرست واژه‌ها، بنیاد مرزهای الکترونیکی:
https://www.eff.org/dice - راهنمای انتخاب رمز و حفاظت از حساب، مؤسسه ملی استاندارد و فناوری آمریکا:
https://www.nist.gov/cybersecurity-and-privacy/how-do-i-create-good-password
